Zdarza Ci się otworzyć oczy rano i pierwszą myślą nie jest: „Dzień dobry”, tylko: „Już? Naprawdę?”. Przespałaś siedem, osiem, a może nawet dziewięć godzin. Teoretycznie wszystko się zgadza. A jednak zamiast przypływu energii czujesz ciężkość, mgłę w głowie i marzysz tylko o tym, żeby przewrócić się na drugi bok…

Przez długi czas myślałam, że to po prostu dorosłość. Za dużo obowiązków, za mało czasu i jeszcze mniej odpoczynku. Ale z wiekiem zaczęłam się zastanawiać, czy budzenie się zmęczoną naprawdę jest czymś, co powinnyśmy uznać za normę.

I okazuje się, że odpowiedź nie jest taka oczywista.

Dlaczego budzę się zmęczona?

Każdemu zdarza się gorszy poranek.

Niepokój przed ważnym wydarzeniem.

Zarwana noc przy chorym dziecku.

Kilka intensywnych dni w pracy.

Problem pojawia się wtedy, gdy budzenie się zmęczoną staje się codziennością.

Jeśli regularnie wstajesz bez energii, mimo że przesypiasz odpowiednią liczbę godzin, warto przyjrzeć się kilku możliwym przyczynom.

1. Śpisz wystarczająco długo, ale nie regenerująco

Nie liczy się wyłącznie liczba godzin snu.

Równie ważna jest jego jakość.

Na regenerację wpływają między innymi:

• częste wybudzenia,
• płytki sen,
• hałas,
• zbyt wysoka temperatura w sypialni,
• stres,
• korzystanie z ekranów tuż przed snem.

Według American Academy of Sleep Medicine dorośli powinni spać regularnie co najmniej 7 godzin na dobę, ale sen powinien być również odpowiedniej jakości.

2. Przewlekły stres nie pozwala Ci odpocząć

Czy zdarza Ci się kłaść do łóżka razem z listą zadań na kolejny dzień?

Wiele kobiet po czterdziestce funkcjonuje w trybie ciągłej gotowości.

Praca.

Dom.

Dzieci.

Rodzice.

Terminy.

Nawet podczas snu organizm może pozostawać w stanie podwyższonego napięcia.

Efekt?

Budzisz się bardziej zmęczona niż wtedy, gdy kładłaś się spać.

3. Możesz mieć niedobory żelaza

Jedną z częstych przyczyn przewlekłego zmęczenia u kobiet jest niedobór żelaza.

Nawet jeśli morfologia pozostaje prawidłowa, niska ferrytyna może wpływać na:

• poziom energii,
• koncentrację,
• wydolność fizyczną,
• regenerację.

Jeśli oprócz zmęczenia pojawiają się:

• wypadanie włosów,
• zadyszka,
• kołatania serca,
• pogorszenie tolerancji wysiłku,

warto omówić z lekarzem wykonanie odpowiednich badań.

4. Problemy z tarczycą

Niedoczynność tarczycy może przez długi czas rozwijać się bardzo dyskretnie.

Do objawów należą między innymi:

• zmęczenie,
• senność,
• uczucie zimna,
• przyrost masy ciała,
• pogorszenie koncentracji,
• obniżenie nastroju.

Podstawowym badaniem przesiewowym jest oznaczenie TSH.

5. To może być perimenopauza

Zmiany hormonalne związane z okresem okołomenopauzalnym wpływają nie tylko na cykl menstruacyjny.

Mogą powodować:

• nocne wybudzenia,
• uderzenia gorąca,
• nocne poty,
• pogorszenie jakości snu,
• większą drażliwość,
• uczucie zmęczenia.

Badania wskazują, że problemy ze snem dotyczą nawet 40–60% kobiet w okresie przejścia menopauzalnego.

6. Bezdech senny nie dotyczy tylko mężczyzn

Choć często kojarzony jest z mężczyznami, obturacyjny bezdech senny występuje również u kobiet.

Objawy mogą obejmować:

• głośne chrapanie,
• poranne bóle głowy,
• senność w ciągu dnia,
• problemy z koncentracją,
• budzenie się z uczuciem niewyspania.

Jeśli zauważasz takie symptomy, warto porozmawiać z lekarzem.

7. Za dużo od siebie wymagasz

Czasem przyczyna jest mniej medyczna.

Może po prostu od bardzo dawna funkcjonujesz na kredycie energetycznym.

Dajesz więcej, niż jesteś w stanie odzyskać.

Nie odpoczywasz naprawdę.

Nawet wolny wieczór wykorzystujesz na nadrabianie zaległości.

I choć ciało jeszcze działa, coraz trudniej mu się regenerować.

8. Twoje ciało próbuje zwrócić na siebie uwagę

Zmęczenie nie jest cechą charakteru.

Nie świadczy o lenistwie.

Nie oznacza, że jesteś słaba.

Czasem jest po prostu informacją.

Sygnałem, że warto się zatrzymać.

Przyjrzeć swoim nawykom.

Zrobić badania.

Poszukać przyczyny.

Jakie badania warto wykonać, jeśli budzisz się zmęczona?

Jeśli problem utrzymuje się przez kilka tygodni, warto skonsultować się z lekarzem.

W zależności od sytuacji pomocne mogą być między innymi:

• morfologia,
• ferrytyna,
• żelazo,
• TSH,
• glukoza,
• witamina D,
• witamina B12,
• CRP.

Zakres badań powinien być dostosowany do objawów i historii zdrowotnej.

Czy budzenie się zmęczoną jest normalne?

Od czasu do czasu – tak.

Każda z nas ma gorsze noce i trudniejsze poranki.

Ale jeśli zmęczenie towarzyszy Ci codziennie, mimo odpowiedniej ilości snu, nie warto przyzwyczajać się do myśli:

„Taka już jestem.”

Może to być sygnał, że organizm potrzebuje większej troski.

Nie większej silnej woli.

Nie kolejnej kawy.

Nie lepszej organizacji.

Tylko uważności.

Bo budzenie się zmęczoną nie powinno być Twoją nową normą.

I czasem największym przejawem dbania o siebie jest potraktowanie własnego zmęczenia poważnie.

 

Materiały źródłowe:

American Academy of Sleep Medicine. Recommended Amount of Sleep for a Healthy Adult.

Baker FC, de Zambotti M, Colrain IM, Bei B. Sleep Problems During the Menopausal Transition: Prevalence, Impact, and Management Challenges. Nature and Science of Sleep. 2018.

Al-Naseem A. i wsp. Iron deficiency without anaemia: a diagnosis that matters. British Journal of General Practice. 2021.

National Institute on Aging. A Good Night’s Sleep.

American Thyroid Association. Hypothyroidism (Underactive Thyroid).

Uwaga: Artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. Jeśli przewlekłe zmęczenie utrzymuje się przez kilka tygodni lub wpływa na codzienne funkcjonowanie, skonsultuj się z lekarzem w celu pogłębienia diagnostyki.